Làm giàu, ai bảo không khó?

Thế giới có biết bao tỷ phú chật vật với con đường khởi nghiệp, thất bại ê chề và có lúc trắng tay. Nhiều doanh nhân không có đêm ngon giấc, và có lúc họ gần như phát điên. Như vậy, ai bảo làm giàu là không khó?

Tôi trăn trở nhiều khi viết bài này. Ngay chỉ cái tên thôi cũng làm tôi suy nghĩ nhiều. Nên đặt là “Làm giàu rất khó” hay “Làm giàu không hề dễ”. Đặt thế nào để toát lên ý mình định nói, để tránh hiểu lầm. Tôi viết bài này bởi đã được nghe nhiều người nói, thuyết giảng rằng - làm giàu không khó.

Nếu coi ý kiến “làm giàu không khó” là lời khích lệ, là sự động viên, là cách để những người muốn làm giàu không bị nhụt chí thì tôi hoàn toàn đồng ý. Cần khuyến khích, cổ vũ các bạn trẻ và những ai chưa giàu có làm giàu một cách chính đáng. Còn chuyện để trở nên giàu có, thực sự giàu có, giàu có bằng chính trí tuệ, công sức của mình thì tôi thấy không hề dễ. Thậm chí là khó.

Giám đốc Nguyễn Mạnh Hùng. Ảnh: P.H.

Tôi có đọc và nghiên cứu về cuộc đời cũng như cách và quá trình làm giàu của nhiều tỷ phú trên thế giới thì thấy rằng phần nhiều họ có xuất phát điểm không thuận lợi. Có nhiều người trong số họ khởi nghiệp khá vất vả. Họ trải qua nhiều thất bại. Họ đồng hành cùng biết bao thử thách. Không ít lần, họ trở thành người trắng tay. Không biết bao đêm, họ mất ngủ. Chẳng biết bao lần, họ gần như phát điên. Họ ngày đêm trăn trở với sự nghiệp, với việc làm giàu của mình. Và họ trở nên giàu có. Họ thật sự trân trọng những đồng tiền họ kiếm được. Họ biết rằng làm giàu là quá khó. Các doanh nhân Việt Nam cũng vậy. Những người giàu Việt Nam cũng rất cực nhọc để làm ra đồng tiền. Và, họ hiểu rằng làm giàu không hề dễ.

Tôi không bao giờ quên những đồng tiền đầu tiên tôi kiếm được khi học lớp 4. Ông bà nội tôi ở quê nuôi lợn. Vào thời đó, người ta dùng phân chuồng để bón ruộng, mà phân chuồng hình thành từ rơm, rạ, cỏ và phân lợn. Sau khi được những chú lợn quần nát để rồi rơm, rạ, cỏ ngấm cùng những gì lợn thải ra trong nửa năm trời người nông dân có phân chuồng để bón ruộng. Một năm cấy 2 vụ lúa, tức một năm cần 2 mẻ phân chuồng.

Tôi đã nhận ra cơ hội này và đã “dành” được “hợp đồng” đầu đời của mình. Tôi đi cắt cỏ bán lại cho chính ông bà nội mình. Mỗi gánh cỏ được một hào. Đống cỏ cao ngất trước cửa chuồng lợn nhà ông bà nội tôi là kết quả của “hợp đồng” đáng nhớ này. Cũng nhờ sức lao động, sự cần cù chăm chỉ và sự “đàm phán” với ông bà nội mà tôi có đến cả chục đôla khi còn bé xíu. Để rủng rỉnh tiền mua bút mực, giấy vở, dụng cụ học tập và sách,… Nhà tôi khi đó nghèo lắm. Nghèo kiết xác - như người làng vẫn nói.

Tôi cũng không quên các năm từ lớp 4 đến lớp 7 mình đi cắt cỏ nuôi trâu và thực hiện “hợp đồng” với ông bà nội cùng “dụng cụ hành nghề” là đôi quang gánh phải buộc lên rất cao. Người tôi quá thấp để có thể sử dụng được đôi quang và chiếc đòn gánh của người lớn! Thời đó người ta chưa làm ra quanh gánh cho trẻ con. Tôi cũng chẳng bao giờ quên được những lần bị gió thổi bay xuống ruộng hay bờ đê bởi mình không đủ sức chống chọi với gió. Nhất là gió của những ngày giông tố bất ngờ.

Và có lẽ ngay khi mới học lớp 7 tôi đã có số tiền vài chục đồng, tương đương với cả vài chục đôla thời bây giờ. Những đồng tiền đã giúp tôi không phải xin tiền cha mẹ. Tôi thậm chí đã biết và có cơ hội trợ giúp cha mẹ mình trong miếng cơm, chén nước mỗi ngày. Cũng từ khi đó đến mãi bây giờ tôi không phải xin tiền bố mẹ nữa.

Một trăm đôla đầu tiên tôi tự mình kiếm được khi học dự bị tiếng Nga (chuẩn bị trở thành sinh viên năm thứ nhất đại học) khi học tại khoa Dự bị trường Đại học Tổng hợp Matxcơva mang tên Lomonosov. Khu ký túc xá chúng tôi ở khi đó là phố Svernhika, số nhà 19. Ngay năm dự bị này tôi đã có cơ hội cầm trên tay, có cơ hội sở hữu thật sự những đồng đôla thật. Câu chuyện là khi đó các bạn sinh viên nước ngoài, nhất là sinh viên da đen bán đôla Mỹ lấy rúp Nga để tiêu (3 rúp một đôla). Những người có nhu cầu mua lại với giá 3,3 rúp lấy 1 đôla. Lãi suất 10%. Quay vòng càng nhanh, lãi càng nhiều. Vốn không phải bỏ ra thì còn gì tốt hơn. Nhưng kiếm những đồng đôla đầu tiên đó cũng không dễ. Tổn hại nơ ron thần kinh. Mất thời gian. Nguy hiểm. Rủi ro. Và tôi biết ngay từ khi đó rằng làm giàu không dễ.

Cùng trong năm dự bị tiếng Nga tại thủ đô của Liên Xô những năm 80 của thế kỷ trước tôi được sở hữu 1.000 đôla đầu tiên. Thời đó đôla Mỹ bị cấm. Người Việt Nam (và cả người dân các nước xã hội chủ nghĩa) không được dùng đôla nói chi đến chuyện sở hữu. Chỉ có người các nước tây Âu, châu Phi, châu Mỹ… mới có quyền có và sử dụng ngoại tệ mạnh. Nếu bị phát hiện sở hữu hay sử dụng ngoại tệ mạnh có nguy cơ bị đuổi về nước.

1.000 đôla lúc đó tương đương với quãng 3.000 rúp là con số rất rất lớn đối với những ai chuẩn bị là sinh viên năm thứ nhất. Mà nó cũng là rất lớn đối với tất cả mọi người vì học bổng một tháng chỉ có 80 rúp, một chiếc bàn là chỉ có 7 rúp, một dây may xo để làm bếp điện chỉ có 25 xu, 1 cốc nước có ga chỉ là 1-3 xu mà thôi. Tiền giá trị vô cùng. Nhất là khi dùng tiền đó mua thuốc tây, mua đồ điện, áo bay gửi về Việt Nam.

Từ mốc 1.000 đôla lên mốc 10.000 đôla là cả một câu chuyện

Kiếm tiền và làm giàu ai đó tưởng dễ nhưng không hẳn như vậy. Người kinh doanh phải tính toán và lo đủ thứ. Phải tính được các rủi ro. Phải tự lên kế hoạch kinh doanh chi tiết. Phải có tư duy tổng thể. Phải quản lý được tiền. Phải quay vòng đồng tiền nhanh nhất. Mà thời đó có ai trong chúng tôi được học về quản trị kinh doanh, về bán hàng, về kiếm tiền đâu. Bao cấp mà. Nhất là lũ sinh viên ngu ngơ từ vùng quê nghèo xuất ngoại chúng tôi.

Một kỷ niệm không bao giờ quên trong cuộc đời là tôi đã phải chứng kiến nỗi buồn tê tái: Mất 17.000 đôla trong khi tổng tài sản chỉ có 13.000. Tôi đã hầu như mất trí nhớ. Tôi đã hầu như phát điên. Tôi đã thất vọng và cảm thấy chán nản vô cùng. Tôi thấy cô đơn và bất lực. Và khi đó, tôi mới thấu hiểu ý nghĩa của 2 từ thiêng liêng này. Cô đơn và bất lực. Số tiền mất mát quá lớn. Lớn quá mức tưởng tượng của một cậu bé thời đó.

Một bài học cũng rút ra từ đó trong tôi rằng tư duy làm giàu là quan trọng nhất. Muốn giàu thì phải có tư duy làm giàu. Nếu có tư duy làm giàu rồi thì dù có mất trắng tay cũng bắt đầu lại từ đầu và làm giàu lại một cách nhanh chóng hơn và không quá đỗi khó khăn. Tư duy làm giàu là mấu chốt, là bắt đầu của mọi bắt đầu. Sau này có cơ hội đi Mỹ, đi Anh, đi Australia, đi Nhật,… tôi có mua mua được nhiều sách dạy làm giàu bằng đủ các thứ tiếng. Tôi đã đọc ngấu nghiến để học, để hiểu, để biết cách làm giàu một cách bài bản. Tôi cũng đã may mắn mua được cuốn “Think and grow rich” của Napoleon Hill. Ở đó tôi tìm thấy nhiều điểm giống tư duy của tôi ngày xưa. Cuốn sách trở thành cẩm nang, sách gối đầu giường của tôi ngay từ khi mua được. Đi đâu cũng thường mang theo. Để đọc. Để ngẫm. Để ứng dụng. (Và may mắn thay chúng tôi đã mua được bản quyền cuốn này và xuất bản ra tiếng Việt với cái tên “Think and grow rich - 13 nguyên tắc nghĩ giàu làm giàu”). Cuốn sách đã mang lại lợi lộc lớn cho rất nhiều doanh nhân, rất nhiều bạn bè tôi, rất người muốn và đang làm giàu (như chị Trang, giám đốc John Robert Powers, như anh Steve Gandy phó chủ tịch tập đoàn Metso…)

Cái mốc có 100.000 đôla rất đáng nhớ

Tôi không bao giờ quên rằng mình đã để nguyên cọc tiền còn nguyên đai nguyên kiện, nguyên serie, còn bọc nguyên trong bao ny lông trong suốt để ngắm. Tôi đã ngắm rất lâu. Tôi đã ngủ cùng cọc tiền nguyên đai này suốt một đêm và trải qua những phút giây sung sướng hiếm có. Sau này khi có nhiều tiền hơn, những cảm giác ngất ngây khi sở hữu và ngắm những đồng tiền không còn nữa. Hay nói đúng hơn là không thể bằng một phần của cái ngày đáng nhớ này.

Tôi nhớ rằng đã không biết bao nhiêu lần mình bị đói khi đang sở hữu một đống tiền. Đói vì nhiều khách hàng đến mua hàng. Mà toàn những lô hàng lớn, những hợp đồng “ngon”. Mình thì không muốn từ chối. Không muốn mất khách. Họ đến lấy hàng đúng vào lúc ăn trưa, ăn tối. Nhiều ngày đứt bữa. Nhiều hôm nhai cơm như nhai rơm, nhai trấu. Còn cảm giác gì nữa đâu.

Tôi không thể quên rằng đã bao lần nằm đói ở sân bay. Tiền có bao nhiêu đã mua hết hàng. Chỉ tính toán để có đủ tiền đi taxi, tiền thuê bốc vác. Nhưng máy bay chậm vì sương mù, vì tuyết rơi nhiều, vì sự cố kỹ thuật, vì trăm nghìn nguyên nhân khác. Biết vậy nhưng lần khác vẫn đói, vẫn không còn tiền để ăn - tham quá. Người kinh doanh luôn dùng tối đa số tiền, huy động tối đa tài chính để kiếm tiền, để xoay vòng. Để giàu nhanh. Để thật nhanh.

Người có tiền, sở hữu nhiều tiền nhưng phải chịu rét cắt da cắt thịt. Phải chịu cái nóng như thiêu như đốt. Phải chịu muỗi cắn, ong châm. Phải “ngấm” mồ hôi đầm đìa như tắm. Người có nhiều tiền nhưng nhiều khi cũng chẳng được hưởng thụ, được sướng, được làm người giàu.

Mỗi đồng tiền kiếm ra là những giọt mồ hôi. Những giọt mồ hôi không chỉ thấm trên quần, trên áo, trên tóc, trên da mà ngấm vào từng đồng tiền. Mồ hôi ngấm vào khi ta nhận, khi ta đếm. Mỗi đồng tiền kiếm ra là chứa đựng những nơ ron thần kinh bị hao tổn, những suy nghĩ và tính toán, những phương án và biện pháp. Nhiều khi người doanh nhân có tâm trạng hơn cả ngồi trên đống lửa. Nhiều khi doanh nhân gần như điên khùng, nhiều khi tưởng chừng không thể vượt qua. Nhất là khi khủng hoảng.

Mỗi đồng tiền kiếm ra là những vất vả, gian nan, những cực nhọc khó tưởng tượng. Bao đêm không ngủ. Bao sáng thức giấc khi cả thế giới đang ngủ ngon. Bao nhiêu ngày không nhìn thấy ánh mặt trời. Bao đêm thức chỉ nghe thấy tiếng tíc tắc của đồng hồ.

Bao doanh nhân chúng ta ăn trưa chỉ là cái bánh mỳ kẹp, là bát phở nguội, là đĩa cơm bình dân. Ngồi ăn ngay tại bàn làm việc. Bao doanh nhân phải ngủ gục trên bàn. Nhiều doanh nhân, tôi biết, qua đêm tại cơ quan. Chuyện nửa đêm mò về nhà khi cả nhà đã ngủ say là chuyện thường. Cá biệt, có những trường hợp cha con cả tuần không gặp nhau: cha về thì con đã ngủ. Con đi học sáng thì cha chưa tỉnh giấc.

Tôi viết bài này trong lúc đang triển khai chương trình “15 phút tư duy” giai đoạn 2 tại các trường đại học trên cả nước. Tôi muốn các em sinh viên thay đổi tư duy. Cần có tư duy đúng trong mọi phương diện, trên mọi lĩnh vực. Tư duy làm giàu. Tư duy thành công. Tư duy quản lý mới. Tư duy học và hành. Tư duy khởi nghiệp. Tư duy đọc sách siêu tốc…. Các trường đại học tại HN và TP HCM đã tổ chức và tôi đến để mong muốn giúp các em thay đổi tư duy. Ngay sáng nay là chương trình tư duy sáng tạo tại Đại học FPT TP HCM.

Từ hàng chục chương trình này, với hàng nghìn bạn sinh viên tham gia tôi nhận thấy rằng, các bạn trẻ ngày nay khát khao làm giàu. Quyết tâm làm giàu của thế hệ trẻ thật là mạnh mẽ. Tôi hoàn toàn tin tưởng rằng các em sẽ thành công. Trong quá trình giảng dạy, thuyết giảng hay trao đổi, tôi nhận thấy sinh viên Việt Nam chúng ta nắm kiến thức kinh doanh cơ bản khá tốt. Các em rất thông minh, nhanh nhẹn, có nhiều ý tưởng. Tuy nhiên, các em đang thiếu thực tế thương trường, ít va chạm. Các em chưa thật sự có những người “thầy” có kinh nghiệm và trải nghiệm. Hơn nữa có lẽ các em chưa có tư duy làm giàu thật sự đúng, khát khao làm giàu chân chính chưa thật sự mạnh. Tôi muốn các em học được nhiều hơn nữa từ những người đi trước: từ thành công và thất bại. Để các em rút ngắn thời gian, giảm bớt vấp ngã và trở nên giàu có nhanh hơn và bền vững. Tôi muốn các em hiểu rằng làm giàu không dễ nhưng hoàn toàn có thể. Muốn giàu có phải có tư duy của một người giàu. Muốn trở thành triệu phú phải có tư duy của triệu phú.

Làm giàu không dễ. Tuy nhiên làm giàu cũng là trách nhiệm của mỗi chúng ta. Cần phải làm giàu để giúp mình, giúp gia đình mình, giúp quê hương mình và giúp đất nước mình. Đất nước Việt Nam chúng ta sẽ trở nên giàu có khi có rất nhiều, rất nhiều doanh nhân, rất nhiều, rất nhiều người giàu.

Nguyễn Mạnh HùngChủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc Thái Hà Books

Read more »

Kinh nghiệm xương máu của tôi khi khởi nghiệp

Khi nhắc đến kinh nghiệm, người ta thường nhắc đến những bài học thành công. Nhưng theo tôi, những thất bại cũng là thứ kinh nghiệm rất đáng trân quý. Bài học về khởi nghiệp của tôi là một trong số đó.

Thế hệ thanh niên 8x chúng tôi lớn lên cùng với những thay đổi to lớn của đất nước và những biến cố quan trọng của thế giới. Việt Nam hội nhập sâu sắc vào nền kinh tế thế giới, gia nhập WTO, rồi ký một loạt các công ước, các hiệp định quốc tế quan trọng về thương mại quốc tế. Nước Mỹ trải qua vụ 11/9 và thế giới văn minh đối mặt với nạn khủng bố, khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Nung nấu ý định mở một công ty vào thời kỳ đó thật là bất hợp lý, nếu không muốn nói là điên rồ. Vậy mà tôi vẫn không làm thế nào dẹp được cái ý định điên rồ đó.

Trong cuộc đời, tôi đã có những quyết định quan trọng khá lạ kỳ so với bạn bè. Tốt nghiệp ĐH Ngoại ngữ những năm 2000, bạn bè cùng trang lứa với tôi đều chọn những công ty thương mại hay ngân hàng lớn với thu nhập khởi điểm 400-500$. Khi ấy đó là một thu nhập lý tưởng và khiến bao người mơ ước. Tôi thì lại chọn công việc thu nhập thấp và thuần tuý văn hoá - làm việc cho một tờ báo điện tử và làm việc cho một công ty du lịch như một phiên dịch viên, biên dịch viên bán thời gian. Thực ra công việc này liên quan nhiều đến công việc chính của tôi, một biên dịch viên cho ban thế giới báo điện tử.

Mọi người khuyên tôi không nên làm gì liên quan đến ngành xã hội vì nó gần với văn chương, mà ông cha có câu “lập thân tối kỵ văn chương”. Nhưng với ấp ủ mở một công ty riêng về dịch thuật, tôi dồn hết tâm huyết vào công việc và hy vọng có ngày nào đó sẽ đủ điều kiện thành lập công ty để tự do thực hiện các ý tưởng của mình và phô diễn tài năng về ngôn ngữ của mình.

Tôi dồn hết sức lực vào việc trau dồi vốn liếng ngôn ngữ và nghiệp vụ chuyên môn, tức là dịch thuật. Ngoài việc đăng ký các khoá học ngắn hạn trong và ngoài nước, tôi dành hầu hết thời gian rỗi của mình để dịch các văn bản và đoạn video khó nhằn. Khi đó, tôi chỉ nghĩ rằng mở công ty rất đơn giản, chỉ đòi hỏi kiến thức chuyên môn vững mà thôi. Vì thế, thay vì song song đầu tư vào học kiến thức tài chính và quản trị thì tôi lại chỉ chăm chăm học về chuyên môn nghiệp vụ dịch thuật mà thôi. Sau này tôi đã phải trả giá đắt vì sự trang bị thiếu đồng bộ này.

Tổng giám đốc 8x Lê Lam Sơn.

Tôi quyết định thành lập công ty dịch thuật Fingertip (tên trước đây là Nam Dương) vào đầu năm 2007, sau khi đã tích luỹ được một số tiền nho nhỏ và với sự giúp đỡ của gia đình, bạn bè. Tôi còn nhớ khi đó tôi đã không phân tích kinh tế vĩ mô nên không lường trước được cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu 2007 và sự phát triển của các công cụ dịch online như Google Translate cũng như sự cạnh tranh trong ngành dịch thuật khốc liệt như thế nào. Và tôi đã phải gặp khó khăn chồng chất cho quyết định hồ đồ đó.

Trong hơn một năm đầu, không có một khách hàng lớn nào ngó ngàng đến công ty. Chỉ có một số khách hàng lẻ tẻ giúp chúng tôi cầm cự qua ngày. Công ty chỉ hoạt động cầm chừng. Họa hoằn lắm mới có tháng hoà vốn. Anh em bạn bè phải làm đủ mọi cách để giúp công ty tồn tại. Nào là vay mượn, nào là bán và cầm cố tài sản, nào là nhận job làm thêm, kinh doanh các mặt hàng dã chiến khác… Nhiều lần, công ty tưởng như chỉ còn cách bờ vực phá sản trong gang tấc. Đó là một trải nghiệm không lấy gì làm dễ chịu.

Có những thời điểm tôi sút đến chục cân vì lo đến mất ăn mất ngủ. Nếu chuẩn bị kỹ càng hơn, tôi đã không phải trải qua những ngày tháng cực hình đó. Các thành viên trong ban giám đốc là bạn bè của tôi, đều là “dân” chuyên về ngoại ngữ, khi đó không có khái niệm nào về quảng cáo, và nhất là về quản trị. Nhân viên thì chỉ biết nhìn vào bằng cấp mà tuyển. Nhưng ngặt một nỗi hễ ai mà có bằng loại giỏi thì vào không biết làm gì, đến cái công văn cũng không biết làm chứ chưa nói đến dịch tài liệu.

Trong khi đó, một số người có bằng cấp kém hơn hoặc không có bằng cấp thì làm việc rất hiệu quả. Rồi có trưởng phòng, phó giám đốc rất giỏi nhưng hễ tuyển vào thì khách hàng lại vắng tanh. Trong những ngày đó, khó khăn chồng chất khó khăn trước mắt tôi. Chúng tôi lúng túng không biết làm thế nào để thu hút nhiều khách hàng, làm thế nào để giữ chân họ, phản ứng ra sao trước những câu hỏi của khách hàng… Chẳng hạn như bao giờ thì xong tài liệu, khuyến mại bao nhiêu phần trăm, hoa hồng như thế nào, công ty có làm được thủ tục xin chứng nhận của Sở Tư pháp không, có xin được xác nhận của Bộ Ngoại giao không.

Thời gian cứ thế trôi đi mà không thấy có dấu hiệu nào khả quan hơn xuất hiện. Đến giữa năm 2008, một người bạn của tôi sau khi đi du học về tặng tôi một số cuốn sách quý: Build to last (Xây dựng để trường tồn), From Good to Great (Từ tốt đến vĩ đại) và The Knack (sau này người ta dịch là Túi khôn). Đó là cái phao cứu sinh cho tôi lúc đó. Sau khi ngấu nghiến đọc sách trong vòng vài ngày, tôi bắt tay vào việc chỉnh đốn lại công ty.

Tôi bắt đầu học về các kiến thức cơ bản về cân đối sổ sách tài chính, kiến thức quản trị nhân sự, việc cấu trúc công ty sao cho khoa học, cách xác định những kênh quảng cáo hiệu quả, cách xác lập một văn hoá công ty đặc trưng, cách tuyển dụng và sử dụng nhân sự sao cho đúng người đúng việc, các nghệ thuật tìm kiếm, thuyết phục và giữ chân khách hàng, việc lên kịch bản kinh doanh và tiên liệu kết quả kinh doanh trong ngắn và dài hạn, việc xác lập mức giá cạnh tranh và tối đa hoá lợi nhuận...

Mặt khác, sau khi thỉnh giáo các vị giám đốc đàn anh, tôi mới biết áp dụng các công cụ hiện đại vào việc quản lý. Tôi thuê một chuyên viên kỹ thuật dạy Access như một giáo viên nghiệp dư để phổ biến kiến thức quản lý dữ liệu cho nhân viên hành chính. Đây là một trong những phần mềm mạnh nhất về quản lý dữ liệu. Hãy hình dung bạn có hàng trăm khách hàng có tài liệu đang dịch ở công ty bạn. Bạn sẽ phải quản lý thông tin như thế nào để chắc chắn rằng mọi việc đều trơn tru.

Phần mềm Access rất tài tình. Nếu dữ liệu đã được chuẩn bị đầy đủ, trong một cái chớp mắt, trình duyệt này có thể truy xuất hàng loạt thông tin quan trọng như việc ai đang làm gì, hay theo chiều ngược lại, việc gì đang do ai đảm trách, công việc bao giờ sẽ hoàn thành, và cần bao nhiêu người để hoàn thành, công việc đó đang ở trạng thái như thế nào… Đối với một công ty dịch thuật, những thông tin đó là vô cùng quan trọng. Công cụ này đã giúp chúng tôi rất nhiều trong việc cạnh tranh với các đối thủ khác, vốn có kinh nghiệm nhiều năm về dịch thuật.

Một điều rất quan trọng là việc làm quen với các bảng tính Excel và các mô hình kinh tế. Tôi bắt đầu học cách lập hàm kinh tế để tính ra mức giá ở đó lợi nhuận là tối đa và vẫn đảm bảo được sản lượng mà không nhất thiết phải tăng giá lên cao hay tăng sản lượng. Tôi cũng học cách giảm chi phí xuống tối thiểu, thứ rất hữu dụng trong bối cảnh lạm phát dâng cao như những năm gần đây. Các kiến thức này là rất nhiều ở trong các sách của các trường đại học kinh tế mà trước đó tôi đã không có ý thức tích luỹ.

Cho đến bây giờ, khi công ty đã có cả trăm nhân viên, hàng nghìn cộng tác viên và hàng trăm khách hàng lớn nhỏ, tôi vẫn thấy mình là đứa trẻ đứng trước đại dương kiến thức kinh tế học, vẫn còn bao điều cần phải học học, phải tu dưỡng.

Lê Lam Sơn, Tổng giám đốc Công ty dịch thuật Fingertip.

Read more »

'Vị đắng' khởi nghiệp kinh doanh

Bỏ 300 triệu đồng thuê lại quán cà phê cũ trong một con hẻm quận 3, TP HCM, phải mất 2 tuần sau ngày khai trương, Hùng mới biết mình bị hớ 100 triệu đồng. Song, những thử thách vẫn tiếp tục đeo bám chàng trai trẻ.
> Khởi nghiệp từ quán cà phê

Khi khởi nghiệp, các bạn trẻ còn non kinh nghiệm thường thiếu kế hoạch kinh doanh dài hơi. Ảnh: Knic.vn

Cùng nhóm bạn ky cóp tiền để dành sau mấy năm làm thuê để hùn vốn mở quán cà phê, là mong ước của Hùng nhiều năm qua. Ngay khi mở được quán, bắt tay vào điều hành công việc, Hùng mới thấm thía kinh doanh hóc búa hơn mình tưởng.

Giữa tháng 3, săn lùng, dạo khắp Sài Gòn, gặp đủ loại cò đất dắt mối, Hùng được giới thiệu đến một quán cà phê cũ trong con hẻm nhỏ, nằm gần trục đường Lê Văn Sỹ. Vì quá vội vàng, nhóm bạn của Hùng đã không khảo sát giá mà chấp nhận sang quán với chi phí khá cao 300 triệu đồng (chưa tính tiền thuê mặt bằng mỗi tháng) trong thời hạn 24 tháng. Mãi đến sau này, khi mọi sự đã rồi, Hùng mới biết trước đó từng có người được chào giá sang quán này chỉ 200 triệu đồng nhưng nhà đầu tư vẫn chê đắt đỏ và từ chối.

Không chỉ bối rối vì bị hớ chi phí mặt bằng, nhóm bạn của Hùng còn lúng túng trong việc điều phối chỗ giữ xe vì khu vực giữ xe cho khách vào quán quá nhỏ. Những ngày đầu khai trương, bạn bè đến ủng hộ quán khá đông nhưng ngặt một nỗi chỗ để xe không đủ chứa nên đậu tràn ra lòng hẻm. Xung quanh không có cao ốc văn phòng, cũng chẳng có nhiều trụ sở công ty, chủ yếu là nhà dân; trong khi đó phía mặt tiền đường Lê Văn Sỹ lại đầy quán cà phê đối thủ cạnh tranh, tạo thêm áp lực tìm kiếm khách.

"Thiết kế chương trình như thế nào, làm sao để nhiều người biết đến quán, bạn bè không thể ủng hộ mãi được, rồi mỗi ngày áp lực phải thu vào bao nhiêu mới đủ chi phí điều hành khiến tôi lo lắng đủ thứ", Hùng thành thật chia sẻ.

Đứng trước những khó khăn này, Hùng đã cầu cứu nhiều bậc anh chị có kinh nghiệm tư vấn giúp mình gỡ khó, và chịu "đòn nhừ tử" từ những trận mắng như té tát. Vốn đã thấm thía con đường mình đi có nhiều chông gai, thiếu sự cân nhắc, chưa chuẩn bị chu đáo, chàng trai trẻ thừa nhận, chỉ có việc kiên trì đeo bám, không bỏ cuộc giữa chừng mới tránh được nguy cơ thua lỗ nặng.

Cũng từng trải qua những va vấp khi kinh doanh quán cà phê cách đây 3 năm, đôi bạn đồng môn ở Đại học kiến trúc, Thành và Dũng chia sẻ: "Hồi đó chúng tôi bán buôn theo cảm hứng, không hề có kế hoạch tính toán dài hạn. Hợp đồng thuê quán chỉ có 3 năm, nhiều điều khoản bất lợi khi chủ đất đòi lại mặt bằng nhưng chúng tôi không lường hết được".

Dũng chia sẻ, năm 2007, anh mở quán cà phê tại quận Phú Nhuận. Dày công chăm chút từ thiết kế đến phong cách phục vụ, đến tháng thứ 10 anh bắt đầu có nhiều khách ủng hộ, quán bước vào thời kỳ ăn nên làm ra. Tuy nhiên, đến tháng thứ 13, chủ đất đột ngột đòi tăng chi phí mặt bằng nếu không sẽ hủy hợp đồng. Vì muốn bám trụ, Dũng vừa thỏa thuận vừa năn nỉ chủ đất chấp thuận mức tăng 15% phí thuê mặt bằng. "Tuy nhiên, khi chủ đất yêu cầu tăng giá thuê mặt bằng lần 2 với tỷ lệ 30% thì chúng tôi gục ngã, chấp nhận rút lui vì nếu tiếp tục sẽ lỗ nặng", Dũng kể lại.

Mặc dù việc hùn vốn mở quán cà phê đang trở thành một xu hướng kinh doanh được nhiều bạn trẻ chọn lựa, nhưng không phải ai cũng dễ dàng gặt hái thành công. Người này thất bại ở khâu thuê mặt bằng, thiết kế quán, người kia bị hạn chế trong khâu tiếp thị, quảng bá hình ảnh, tổ chức chương trình văn nghệ đặc trưng cho quán. Cũng có người mở quán rất thành công nhưng bị tăng giá đột ngột hoặc bị lấy lại mặt bằng.

Với các bạn trẻ, sự hỗ trợ, tham khảo và học hỏi kinh nghiệm từ người đi trước sẽ giúp cho việc khởi nghiệp thuận lợi hơn. Ảnh: nhaviet.net.

Bàn về cách khởi nghiệp của các bạn trẻ, nguyên Trưởng phòng đào tạo khối nhượng quyền tập đoàn Trung Nguyên, Trang Minh Hà nhận xét: "Mở quán cà phê là một hình thức kinh doanh khá thịnh hành đối với nhiều bạn trẻ. Song, thương trường cũng như chiến trường, đây là cuộc chơi khó, đòi hỏi phải tính toán chi ly và đầu tư nhiều tâm huyết. Nếu lơ là sẽ thất bại như chơi".

Ông Hà phân tích, nếu muốn mở quán cà phê, việc đầu tiên, người chủ cần tập làm quen với bài toán chi phí: thuê mặt bằng, vật tư sửa chữa, trang trí, điện nước, nhân công và thời gian hoàn vốn trong bao lâu. Lời giải của bài toán là mỗi ngày phải thu vào bao nhiêu tiền đủ để điều hành mà không thua lỗ. Từ đó, các bạn tiến thêm bước nữa là tham khảo ý kiến của những người đi trước, khảo sát các chi phí trên thị trường đồng thời tìm hiểu kỹ những đối thủ cạnh tranh.

Lường trước những ẩn số trên, khi tìm mặt bằng mở quán cà phê cần lưu ý đặt vị trí lên làm yếu tố hàng đầu. Quán sẽ nằm ở quận mấy, tuyến đường nào, hẻm hay mặt tiền đường, có dễ tìm, dễ nhận biết hay không, gần cao ốc văn phòng, khu dân cư? Ngoài ra, chỗ giữ xe cũng là một yếu tố đóng vai trò lớn đối với loại hình kinh doanh quán cà phê. Nếu chỗ giữ xe không đảm bảo, khách sẽ bỏ quán và không quay lại nữa.

Riêng về phí thuê mặt bằng, theo ông Hà, các bạn trẻ phải lưu ý thuê mặt bằng từ 5 năm trở lên mới kinh doanh có lời, cần ràng buộc thêm không tăng giá thuê trong thời gian hợp đồng còn hiệu lực, mức phạt khi hủy hợp đồng phải có lợi cho bên thuê đất và nếu trong trường hợp bắt buộc phải tăng phí thuê thì không được vượt quá 10%.

Một chuyên gia kinh tế cho rằng, dễ dãi trong bước khởi nghiệp kinh doanh mà không có khảo sát, nghiên cứu thị trường là biểu hiện của lối suy nghĩ "sweet" ( vị ngọt của đường) mà quên đi bài học "salt" (vị mặn của muối). Bởi lẽ, trong khi non kinh nghiệm, lại eo hẹp tài chính, kiến thức cơ bản chưa đủ, thiếu mối quan hệ, các bạn trẻ vẫn ảo tưởng cho rằng thành công sẽ mỉm cười ngay là cái nhìn sai lệch.

Chuyên gia này khuyến cáo rằng, khi chưa có tiền bạc và kinh nghiệm thực tế, các bạn trẻ nên tham gia vào những dự án kinh doanh của doanh nghiệp trong vai trò người tình nguyện học việc có hưởng trợ cấp. Với việc làm tình nguyện này, các bạn có điều kiện học hỏi, phát huy khả năng và tôi luyện mình cứng cáp dần lên, chuẩn bị chu đáo tài lực, trí lực cho những kế hoạch kinh doanh trong tương lai.

Vũ Lê

Read more »